خانه » ♦ مذهبی » اوصاف کوثر نور در آینه نام ها و لقب ها

اوصاف کوثر نور در آینه نام ها و لقب ها

کوثر

کوثر

مساله نام گذاری

در همه جوامع بشری افراد با توجه به نوع جهان بینی و نظام ارزشی خاصی که دارند، در گزینش نام و لقب از معیارهای مخصوصی پیروی می کنند . اما علی رغم تفاوت فرهنگ و نظام های پذیرفته شده ارزشی حاکم بر جوامع مختلف، در موضوع نام گذاری در همه جوامع چند نکته مشترک به چشم می خورد:

اولا، انتخاب نام ها ولقب ها بیان گر نوع علاقه و اشتیاق افراد می باشد .

ثانیا، از تامل در نوع اسم هایی که افراد به آنها علاقه نشان می دهند، به امیدها و آرزوها و دغدغه های فکری آنان می توان پی برد .

ثالثا، اسامی و القاب با اعتقادات و نظام ارزشی افراد رابطه بسیار تنگاتنگی دارد . از این رو، با پدید آمدن تحول در عقاید افراد، نوع انتخاب نام ها نیز تغییر محسوسی خواهد کرد . بر این اساس، در اولین لحظه تغییر دین انسان ها، مساله تعویض نام آنان نیز مطرح می شود .

به هرحال، امروزه اغلب اندیشمندان روان شناسی و جامعه شناسی و تعلیم و تربیت بر این حقیقت تاکید دارند که نام و لقب هایی که برای افراد برگزیده می شود، در نوع شخصیت و شکل گیری کمالات و خصلت های آنان تاثیر دارد .

اسلام و مساله نام گذاری

پس از بعثت پیامبرگرامی اسلام از جمله تحولات مهم فرهنگی که از همان روزهای نخستین بعثت در سرزمین حجاز به وقوع پیوست، تغییر برخی نام ها و لقب ها بود . رسول خداصلی الله علیه وآله به محض برخورد با کسانی که اسم زننده و توهین آمیزی داشتند، آن را به یک نام مناسب تغییر می دادند و حتی در آیات قرآن کریم به مساله انتخاب نام خوب و پرهیز از به کاربردن اسم های نامناسب و لقب های زشت تصریح شده، و به مؤمنان تاکید شده است که در نامیدن یکدیگر، از به کار بردن لقب های ناشایست خودداری نمایند . (۱)

اجمالا مجموعه رهنمودهایی در خصوص نام گذاری بدین صورت وارد شده است:

۱ . انتخاب نام مناسب یکی از حقوق فرزند بر عهده والدین است، به گونه ای که آنان اگر در این کار سهل انگاری کنند در روز قیامت مورد بازخواست قرارمی گیرند . حضرت علی علیه السلام در این باره می فرمایند: از جمله حقوق فرزند این است که پدر و مادر برای او نام نیکو انتخاب کرده و در تربیت او تا آن جا که در توان دارند بکوشند و به ایشان قرآن بیاموزند . (۲)

۲ . اگر به هر دلیلی برای کسی نام مناسبی انتخاب نشده بود، باید هر چه سریع تر آن را تغییر داد . رسول اکرم صلی الله علیه وآله در برخورد با اشخاص و یا حتی اماکنی که نام خوبی نداشتند آن را تغییر می دادند . نقل شده است که آن حضرت با کسانی که نام های چون عبدالشمس (بنده خورشید)، عبدالعزی (بنده بت عزی)، عبدالکعبه (بنده کعبه)، یا جندب (ملخ)، و . . . داشتند نام آنان را به عبدالوهاب، عبدالله، عبدالرحمان و . . . تغییر دادند .

۳ . در بینش اسلامی علاوه بر آثار روحی و روانی اسم نیکو، برکات زیادی در وضع زندگی مادی و معنوی انسان دارد . در این باره امام موسی بن جعفرعلیه السلام می فرماید: خانه ای که در آن اسم محمد یا احمد یا علی یا حسن یا حسین یا فاطمه . . . وجود داشته باشد، فقر و تنگدستی وارد نمی شود . (۳) باز نقل شده روزی شخصی به امام صادق علیه السلام عرض کرد: ما نام شما و پدرانتان را برای خودمان برمی گزینیم، آیا این کار برای ما سودی هم دارد؟ حضرت فرمودند: آری به خدا سوگند این کار برای شما مفید است، مگر حقیقیت دین غیراز دوستی [با خوبان] و دشمنی [با بدان] چیز دیگری است . (۴)

نام و لقب های حضرت فاطمه علیها السلام

بنابر آنچه بیان شد، مساله نام گذاری تنها برای تمییز و تشخیص افراد از یکدیگر به کار نمی رود بلکه تعیین نام و لقب، علاوه بر نشان دادن نوع اعتقادات، از علاقه ها و آرزوها و امیدهای آنان نیز حکایت دارد . بویژه القاب، نوع خصوصیات اخلاقی و کمالات و فضلیت های انسانی و ابعاد مختلف شخصیت آنان را تبیین می نمایند .

هر یک از نام های حضرت زهراعلیها السلام به بعد خاصی از شخصیت و کمالات و فضلیت های اخلاقی و الهی آن بانوی بزرگ دلالت دارد . بنابراین، یکی از راه های آشنایی با شخصیت حضرت زهراعلیها السلام تعمق در مفهوم این نام هاست . در اینجا، به صورت بسیار مختصر توضیحاتی مربوط به برخی از لقب های حضرت را، که در روایت وارد شده است، ارائه می گردد . امید که موجب آشنایی بیش تر با شخصیت بی نظیر این الگوی بزرگ انسان الهی باشد .

۱ . فاطمه

واژه فاطمه را در معانی چون بازدارنده و جداکننده و جداشده از بدی ها به کار می برند .

نقل می کنند روزی رسول اکرم صلی الله علیه وآله از دختر بزرگوارشان سؤال کردند دخترم آیا می دانی که از چه جهت تو را [فاطمه] نام گذارده ام؟ حضرت زهراعلیها السلام عرض کردند: به چه خاطر یا رسول الله؟ رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمودند: چون خداوند تو و شیعیان راستین و دوستداران واقعی تو را در روز قیامت از آتش دوزخ جدا خواهد کرد . (۶)

از امام صادق علیه السلام هم روایت شده است که بدان جهت دختر بزرگوار رسول اکرم صلی الله علیه وآله را فاطمه نامیدند که او از شرک و سایر بدی و آلودگی ها جدا شده و به همه پاکی ها و فضلیت ها آراسته گردیده است . (۷)

امام باقرعلیه السلام نیز می فرمایند: خداوند متعال این بانوی گران مایه، فاطمه علیها السلام، را به واسطه دانش و معرفت بر دیگران ممتاز ساخته است .

۲ . مبارکه

یکی از نام های حضرت زهراعلیها السلام “مبارکه” است . در مفردات راغب برکت به معنای سرچشمه خیر و رحمت الهی به کار رفته است، به گونه ای که نه می توان از جوشش آن جلوگیری به عمل آورد و نه اندازه آن را دانست . بر این اساس، چیز با برکت را مبارک گویند . از آنجا که هرگونه خیر، خوبی و برکت در نسل پیامبرصلی الله علیه وآله از مجرای وجودی حضرت زهراعلیها السلام جریان پیداکرده است . از جمله آن ها، تداوم نسل پرافتخار آن حضرت است، لذا او را مبارکه نامیده اند . خداوند تبارک و تعالی فاطمه علیها السلام را مصداق بارز کوثر و خیر و برکت فراوان و مظهر عطایای بی پایان قرارداد و تا نظام هستی برقرار است، به برکت او، جهانیان از نعمت سعادت و هدایت برخوردار باشند، و لحظه ای زمین از حجت الهی خالی نباشد تا هرکس که دوستدار راه سعادت و نجات است، بتواند از طریق چنگ زدن به ریسمان هدایت و پناه بردن به حجت معصوم از ذریه فاطمه علیها السلام به سعادت و خوشبختی جاودان دست یابد .

۳ . صدیقه

صدیق به کسی می گویند که در راست گویی کامل باشد و هرگز دروغ بر زبان او جاری نشود، و درستی کارهایش، سخنان او را تصدیق کند .

در فرهنگ اسلامی مرتبه و منزلت صدیقین در ردیف پیامبران و شهدا ذکر شده است . حضرت زهراعلیها السلام را “صدیقه” نامیده اند، چون صداقت و درستی اساس زندگی او را تشکیل می داد . هرگاه لب به سخن می گشود، جز راست نمی گفت . هر وقت در نزد عایشه سخن از زهراعلیها السلام به میان می آمد، او می گفت: به غیر از رسول خداصلی الله علیه وآله کسی را راست گوتر از فاطمه ندیدم . (۸)

رسول اکرم صلی الله علیه وآله روزی به علی علیه السلام فرمودند: سه چیز گرانبها به تو هدیه داده شده است که به هیچ کس حتی به خود من هم داده نشده است: یکی از آن سه نعمت همسر گران قدری چون دخترم صدیقه است که آن نعمت بزرگ به تو ارزانی شده است و به غیر از تو کسی از چنین نعمتی برخوردار نیست . (۹)

حتی در یکی از روزهای پایان زندگی رسول خداصلی الله علیه وآله به علی علیه السلام از جمله این توصیه را فرمودند که من به فاطمه مطالبی را گفته ام تا بعد آن ها را به تو بگوید . بنابراین، هر چه فاطمه از قول من به تو گفت، آن ها را تصدیق کن، چون او بسیار راستگوست . (۱۰)

در قرآن کریم از اشخاصی که گفتار آنان با رفتارشان هم خوانی دارد و نیز از کسانی که مطالب حق را باور کرده و آنها را تصدیق نموده اند، با صفت صدیق یاد شده است . از جمله ایشان ابراهیم خلیل علیه السلام و ادریس علیه السلام و حضرت مریم علیها السلام است . در مورد مادر بزرگوار حضرت عیسی علیه السلام در آیه ۷۵ سوره مائده می خوانیم: مسیح فرزند مریم پیامبر است و قبل از او نیز پیامبرانی برای مردم فرستاده شده بود، مادر عیسی زنی بسیار راست گو بود .

۴ . طاهره

از جمله اسم های معروف حضرت زهراعلیها السلام “طاهره” است . در لغت این لفظ به معنی پاکیزه، بی عیب و معصوم به کار می رود . امام باقرعلیه السلام در مورد علت نامگذاری آن حضرت می فرمایند: فاطمه دختر رسول خداصلی الله علیه وآله را به این دلیل طاهره نامیده اند که او از هرگونه آلودگی ظاهری و باطنی و جسمی و معنوی پاک بود . (۱۱)

به علاوه به ده ها روایت از مفسران و محدثان شیعه و سنی، در تفسیر آیه ۳۳ سوره احزاب که به آیه تطهیر مشهور است، (۱۲) حضرت زهراعلیها السلام اولا، از اهل بیت پیامبرصلی الله علیه وآله محسوب می شوند . ثانیا، مراد از تطهیر دور ساختن ایشان از هرگونه آلودگی و رجس است که همانا به معنی مقام عصمت می باشد این آیه به وجود آن کمال در همه اهل بیت علیهم السلام دلالت کامل دارد . بنابراین، می توان گفت: از آن جهت که دختر بزرگوار رسول اکرم از عصمت برخوردار بودند و از هرگونه آلودگی به زشتی ها در امان بودند، آن حضرت را طاهره و طیبه نامیده اند .

۵ . راضیه

راضیه به کسی می گویند که در برابر پیش آمدهای تلخی که برای او واقع می شود، خرسند بوده و در مقابل تقدیرات الهی تسلیم و راضی و خوشنود باشد . این صفت یکی از بالاترین مراتب ایمان است . حضرت زهراعلیها السلام از آن رو “راضیه” می گویند چون در عمر کوتاه خود سختی های بسیاری را تحمل کرد و انواع آزار و اذیت ها را در راه دفاع از مکتب اسلام و حفظ مقام ولایت با روی گشاده پذیرا شد و در مقابل هیچ یک از مصایب و مشکلات و حوادث تلخی که برای او مقدر شده بود، تردیدی به دل راه نداد و همه آن ها را به عنوان امتحان و آزمایش الهی با آغوش باز پذیرفت و به برکت این کمال و سعه صدر، به مقام و مرتبه والای ایمان ست یافت و سرانجام، در پایان حیات دنیوی با خطاب: یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه (۱۳) مورد تکریم حضرت ربوبی قرار گرفت .

۶ . مرضیه

“مرضیه” به کسی گفته می شود که خدا و رسول او پیوسته از رفتار و کردار و گفتار او راضی باشد . از آنجایی که به تصریح آیه تطهیر و ده ها روایت، چون حضرت فاطمه علیها السلام از مقام عصمت برخوردار بودند، تمام اعمال و رفتار او مورد رضای خداوند متعال و پیامبر اکرم بود و حتی رسول اکرم صلی الله علیه وآله بارها به این حقیقت تصریح فرمودند که چون حضرت زهراعلیها السلام همواره در محدوده اراده و مشیت و رضایت خدا گام برمی دارد، لذا رفتار و کردار او بهترین ملاک برای خوبی و بدی اعمال است . اگر او از چیزی خرسند باشد، خداوند نیز از این کار خرسند است و در صورتی که او نسبت به کسی یا کاری ناخرسند باشد، دلیل ناشایستی آن کس و یا ناشایستگی آن کار نزد خداوند است . رسول خداصلی الله علیه وآله همواره در طول عمر مبارکشان این دو سخن را به زبان جاری می کردند که آن کس که فاطمه را بیازارد، مانند آن است که مرا آزرده است و کسی که مرا بیازارد، خداوند را ناخرسند ساخته است .

همچنین آن حضرت به عنوان یک هشدار در مناسبت های مختلف می فرمود: ای فاطمه خداوند به سبب خشم تو غضب می کند و به رضایت تو خشنود می شود . (۱۴) این همه حکایت از برخورداری حضرت زهراعلیها السلام از مقام مرضی خدا بودن دارد . لذا یکی از نام های آن حضرت “مرضیه” قرار داده شد .

۷ . محدثه

“محدثه” – بفتح دال – کسی است که مخاطب حدیث و الهام غیبی واقع می شود . به عبارت دیگر، کسی که فرشتگان با او سخن می گویند “محدثه” می نامند . حضرت زهراعلیها السلام را محدثه می نامند چون براساس روایتی، آن حضرت از نوعی وحی و الهام آسمانی برخوردار بوده است . مگر به کسی غیر از پیامبر هم وحی و الهام می شود؟ در پاسخ باید گفت: بر اساس آیات قرآن و روایات متعددی از اولیای الهی و طول تاریخ، به غیر از انبیا افراد دیگری هم طرف خطاب فرشتگان الهی واقع شده اند و به ایشان الهام های غیبی می شده است . به عنوان مثال، حضرت مریم علیها السلام با فرشته الهی دیدار کرده و سخن گفت . (۱۵) و هم چنین درباره مادر حضرت موسی علیه السلام قرآن کریم می فرماید: به مادر موسی وحی فرستادیم . (۱۶)

امام صادق علیه السلام می فرمایند: فاطمه را به آن جهت محدثه گفته اند، چون پیوسته فرشته ای بر او نازل می شد و با او سخن می گفت و حتی آن فرشته به حضرت زهراعلیها السلام می فرمود: ای فاطمه خداوند تو را را برگزیده و پاکیزه گردانیده و تو را بر همه زنان عالم برتری بخشیده است . (۱۷)

بر طبق سخنان اهل بیت علیهم السلام فرشته های الهی وقتی به حضور حضرت فاطمه وارد می شدند موضوعاتی چون حوادث آینده تاریخ و احکام الهی با آن حضرت سخن می گفتند و حضرت علی علیه السلام به تقاضای حضرت زهراعلیها السلام این مطالب را می نگاشتند که کتاب معروف مصحف حضرت زهراعلیها السلام ره آورد گفت وگو با فرشته های الهی است . حضرت صادق علیه السلام به ابوبصیر می فرماید: مصحف فاطمه علیها السلام نزد ماست . مردم اطلاع ندارند که این مصحف چیست . مطالب آن همان اموری است که پروردگار عالم آن ها را بر مادرمان زهراعلیها السلام وحی فرموده است . (۱۸)

۸ . زهرا

ریشه واژه زهرا «زهر» است، به معنای صفا و روشنی و درخشندگی . درباره علت زهرا نامیده شدن حضرت فاطمه علیها السلام روایات زیادی است که به بیان دو نمونه اکتفا می کنیم:

حضرت امام باقرعلیه السلام می فرمایند: فاطمه علیها السلام را به این دلیل زهرا نامیدند، چون وقتی خداوند متعال او را آفرید نورانیت آن بانوی بزرگ آسمان ها و زمین را روشن ساخت و فرشتگان در برابر عظمت و نورانیت او سجده کردند و از پروردگار عالم سؤال فرمودند: پروردگارا، این چه نوری است که به آن ها وحی شد . فرمود: این نور از من است که آن را دور آسمان زمین قرار دادم . در آینده از این نور امتی پدید خواهد آمد که به انجام دستورات من قیام کنند و بندگان مرا به راه راست و سعادت هدایت نمایند . آنان خلفای من در زمین خواهند بود . (۱۹)

در روایتی دیگر از امام صادق علیه السلام چنین نقل شده است: روزی از امام صادق علیه السلام سؤال شد، چرا حضرت فاطمه علیها السلام را زهرا نامیدند؟ آن حضرت در پاسخ فرمودند: چون در مواقعی که فاطمه علیها السلام در محراب عبادت برای نماز و نیایش می ایستاد، آن چنان نورانیت او بر اهل آسمان می درخشید که نور ستارگان بر ساکنان زمین درخشندگی دارند . (۲۰)

علاوه بر آنچه گفته شد، برای حضرت صدیقه کبری فاطمه زهراعلیها السلام ده ها نام و لقب و کنیه دیگر هم ذکر شده است که هر یک از آن ها به بعدی از ابعاد عظمت و فضایل و کمالات آن حضرت دلالت دارند که از جمله نامهای آن حضرت:

ام ابیها (مادر و دلسوز پدر) ; ام الائمه (مادر امامان) ; بتول (بی همتا و ممتاز از دیگران) ; تقیه (بسیار پرهیزگار) ; ریحانه (گل خوشبو) ; زکیه (پاک و پاکدامن) ; سیده النساء (سرور بانوان) ; شهیده، عارفه، عالیه، عزیزه، علیمه، فاضله، کریمه، مؤمنه، ممتحنه، منصوره، نوریه، وحیده، مهدیه و . . .

پی نوشت:

۱ . ولاتنانروا بالالقاب بئس الاسم الفسوق

۲ . نهج البلاغه، حکمت ۳۹۱

۳ . بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۱۲۹

۵ . مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۶۱۸

۶ . بحار الانوار، ج ۱۰، ص ۱۷

۷ . جلاء العیون، ج ۱، ص ۱۲۵

۸ . الاستیعاب ، ج ۲، ص ۷۵۱

۹ . فاطمه زهرااز ولادت تا شهادت، ص ۷۴

۱۰ . بحارالانوار، ج ۲۲، ص ۴۹۰

۱۱ . همان، ج ۴۳، ص ۱۹

۱۲ . انما یریدالله لیذهب عنکم الرحبس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا

۱۳ . سوره فجر، آیه ۲۸و۲۷

۱۴ . بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۵۴

۱۵ . آل عمران، آیه ۴۳، ۴۲

۱۶ . سوره طه، آیه ۳۹

۱۷ . بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۸۷

۱۸ . فاطمه زهراعلیها السلام از ولادت تا شهادت، ص ۱۱۱

۱۹ . بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۲

۲۰ . همان، ص ۱۳

یک نظر

  1. فاطمه(س) در مسیر عبادت به درجه ای می رسد که حتی خود را فراموش و فانی می کند.جان خود را سپر محبت خدا قرار داده و حتی آنرا در راه دین مایه می گذارد و مصداق این سخن می شود که جان خود را سپر دین قرار دهید فاجعلوا انفسکم دون دینکم .

    در سیر و سلوک و در معرفت به درجه ای می رسد که جز خواست خدا خواستی ندارد و مشیت خود را همگام با مشیت الهی می سازد.

    *وما تشاوون الا ان یشاء الله رب العالمین*

    او از کسانی است که از همه چیز گسسته و به خدا پیوسته است و طبیعی است که خدا را بر چنین بنده ای نظر باشد تا حدی که علاوه بر نفوذ دادن امرش در جهان هستی بر او مائده آسنانی نازل گرداند.

    یـــــــــا فـــاطمــــــــــــه زهـــــــــــــرا مــــــــــددی کـــــــن

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا
تمامی حقوق این سایت متعلق به دانلود های می باشد.
کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.
CopyRight © 2013-2017 DownloadHi.ir این سایت هیچگونه مسئولیتی در مورد محتوای مطالب منتشر شده اش ندارد و در مورد انتشار برنامه ها،
کلیه مطالب و برنامه های موجود در این سایت از سایتهای معتبر تهیه شده اند و در رابطه با برنامه های ایرانی ثبت شده، در صورتی که
صاحب اثر رضایت نداشته باشد می تواند در قسمت نظرات پیام بگذارد تا ضمن هماهنگی برای ارسال اسناد و مدارک
مربوطه در مورد ثبت برنامه مورد نظر، نسبت به حذف آن اثر طی 72 ساعت اقدامات لازم انجام گیرد.